İsticvap Nedir?

Paylaş:

İsticvap, bir davanın tarafının kendi aleyhine olan konularla ilgili olarak hakim tarafından dinlenmesidir, sorgulanmasıdır. Mahkemece bu kişinin belli bir vakıa hakkında sorguya çekilmesidir. Tarafların hakim tarafından dinlendiği her durum isticvap değildir; isticvap teknik olarak bazı yasal şartlara bağlı olduğu gibi hukuki sonuçları da farklıdır.

İsticvap, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 169 ve 175. maddeleri arasında düzenlenen bir durumdur. İsticvap, hakimin kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi ile yapılacak usuli işlemlerdendir.

İsticvap kavramı, Medeni Usul Hukuku’nun temel ilkelerinden olan, hakimin davayı aydınlatma görevi ile doğrudan bağlantılı bir husustur. Bir davada uyuşmazlığın aydınlatılması için zorunlu olan noktalarda, yargıcın belirsiz ya da çelişkili gördüğü konular hakkında, taraflara açıklama yaptırma, soru sorma ve delil gösterilmesini istemesi yargılamanın sağlıklı yapılması açısından zorunlu olabilmektedir. Bu bakımdan isticvap, uyuşmazlıkların karara bağlanmasında ve tarafın kendi aleyhine olan konularda dinlenebilmesi amacıyla önem taşımaktadır.

İsticvap şartları

  • Taraflar vekilleri olsa da mahkemece bizzat dinlenir. Tarafın tüzel kişi olması durumunda ise tüzel kişiyi (şirket, dernek gibi) temsil yetkisine sahip olan kişiler dinlenilmektedir.
  • İsticvap yalnızca kişinin aleyhine olan konular hakkında dinlenmesi ve sorgulanmasıdır.
  • İsticvap, “taraflarca getirilme (hazırlama) ilkesinin” uygulandığı davalar için geçerlidir. Hakim, bir tarafın isticvabına re’sen veya tarafların isteği ile karar verebilir.
  • İsticvap edilmesine karar verilen taraf, bunun için bizzat kendisine gönderilen isticvap davetiyesi ile birlikte mahkemeye çağrılır. Bu davetiyede, isticvabına karar verilen tarafa geçerli özrü olmaksızın gelmediği veya gelip de sorulan sorulara cevap vermediği takdirde sorulan soruları ikrar yani kabul etmiş sayılacağı bildirilir. Çağrılan taraf gelmez veya gelip de sorulara cevap vermezse, mahkeme sorulan (isticvap davetiyesinde bildirilen) vakıaları ikrar etmiş sayar.
  • İsticvap, mahkeme sırasında hakim tarafından sorulan sorulara cevap verilmesi ve bu soru-cevapların isticvap tutanağına geçirilmesi ile sona erer. Eğer isticvap edilen taraf davanın görüldüğü mahkemenin bulunduğu ilin dışında oturuyor ise bulunduğu ilden ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka bir mahkeme aracılığıyla, istinabe yoluyla da isticvap edilebilir.
  • İsticvap sırasında zabıt katibinin bulunması zorunludur.
  • İsticvap olunan tarafın vekili, karşı taraf ve vekili de isticvap sırasında hazır bulunabilir.
  • İsticvap sırasında hakim tarafa soru sorar. Tarafın vekili, bu sorgu sırasında ona yardım edemez. İsticvap sırasında tarafın vekilinin, müvekkiline sorulan sorulara cevap vermesi veya verilecek cevabı telkin ya da ima etmesi de yasaktır. Ancak vekil, davanın aydınlanması için gerekli gördüğü hususların müvekkiline sorulmasını hakimden isteyebilir. Aynı şekilde diğer tarafın veya vekilinin de bu yetkisi vardır.
  • İsticvap olunan tarafın herhangi bir konuda, herhangi bir içerikte yazılı notlar kullanması da yasaktır.
  • İsticvap bittikten sonra bir tutanak düzenlenir. Tutanak, iki taraf önünde okunduktan sonra hakim, zabıt katibi ve isticvap olunan kişi tarafından imzalanır.

İsticvap sırasında yapılan ikrar ile isticvaptan bağımsız olarak yapılan ikrarın hukuki açıdan niteliği doktrinde tartışmalı durumdadır. Ancak bu konuda kabul edilen görüş ve uygulamada kabul gören hukuki nitelik aynı derecede kesin delil olarak kabul edilmesi yönündedir. İsticvap ile elde edilen ikrar, kesin delil niteliği taşır ve hakimin kararını da bağlar.

Benzer Yazılar