Tenfiz ve Tanıma Nedir?

Paylaş:

Yabancı ülkelerdeki mahkemelerin hukuk davalarına ilişkin vermiş olduğu ve o devlet kurallarına göre kesinleşmiş kararların (ilamların) Türkiye’de icra olunabilmesi, işleme konulabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır. Diğer bir ifadeyle, yabancı mahkemelerin verdikleri kararların Türkiye’de icraya konulabilmesi, uygulanabilmesi için gereken karardır. Ayrıca yabancı mahkemelerin ceza ilamlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler hakkında da tenfiz kararı istenebilir.

Dolayısıyla; yabancı mahkemelerde verilen kararların ülkemizde geçerli bir şekilde uygulanabilmesi, yabancı bir mahkemenin verdiği kararın Türkiye’de icra edilebilmesi tenfiz kararı alınması ile mümkün olabilmektedir. Herhangi bir konuda tenfiz kararı verilen hükümler, tıpkı Türkiye’de yargılaması yapılan hükümler gibi icra olunmaktadır. Yani yabancı bir mahkemede verilen bir kararın, Türkiye’de uygulanabilirliği için tenfiz kararı gerekmektedir. Tenfiz kararı olmayan bir konuda ülkemizde yabancı mahkeme kararının uygulanması söz konusu olamaz.

Yabancı mahkemede verilen bir kararın Türkiye’de icra edilebilmesi amacıyla tenfiz talebinde bulunulması için Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Kanunu’nun 54. maddesinde sayılmış birtakım şartlar bulunmaktadır. Ancak bu şartların varlığı halinde Türk Mahkemelerinden tenfiz talebinde bulunulabilir.

Tenfiz talebinde bulunulması için gereken şartlar:

  Madde 54)  Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:

             a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.

             b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

             c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

             ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması.

Yukarıda sıralanan şartların mevcut olması durumunda yabancı mahkemelerce verilen bir kararın Türkiye’de de icra edilebilmesi, uygulanabilmesi için tenfiz talebinde bulunulması gereklidir.

Yabancı mahkeme kararlarının TANINMASI ise; kararı tanıyan ülkede o kararın (ilamın) kesin hüküm veya kesin delil olarak ve o ülkede icra kabiliyetini taşıdığının kabul edilmesi sonucu doğuracağından TANIMA için de öncelikle TANINMASI istenen kararın bir mahkeme ilamı niteliğinde olması gerekir. Mahkeme ilamı niteliğinde olmayan kararların TANINMASI istenemez.

Bir yabancı mahkeme kararının icra kabiliyeti varsa bu kararların TENFİZİ istenmeden, sadece TANINMASININ istenmesi de mümkündür.

TENFİZ’de kararı veren devlet ile karşılıklılık anlaşmasının varlığı şart iken; TANIMA’da karşılıklılık esası aranmaz.

Boşanma, ayrılık, evliliğin butlanı ve iptali ile ilgili kararlarda eğer nafaka, tazminat gibi icrası zorunlu konular yok ise bu gibi durumlarda yabancı mahkeme kararının sadece TANINMASI talep edilir. Tanıma işleminden sonra da tarafların boşanması Türkiye’de de gerçekleşmiş olur. Fakat nafaka, tazminat gibi konular da var ise boşanma kararının TENFİZİ istenmelidir.

Tenfiz talebi için nasıl ve hangi mahkemeye başvurulur?

Boşanma ve ayrılık davalarında tenfiz istemi ve tanıma istemi dava dilekçesi ile mahkemeye başvurularak yapılmaktadır. Dava dilekçesine yabancı mahkeme kararının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesi ile kararın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi de eklenmelidir.

Tenfiz talebinde bulunmak için görevli mahkeme Aile Mahkemesi, yetkili yer ise davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesidir. Eğer tenfiz veya tanıma talebinde bulunan kişinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir Mahkemelerinden birinde bu dava açılabilir.

Boşanma konusunda tenfiz veya tanıma nasıl olur?

Tenfize veya tanımaya konu olan karar eğer boşanma ile ilgili ise, tenfiz veya tanıma davası sonuçlanıncaya kadar evlilik Türkiye’de hukuken hükmünü devam ettirir. Boşanma kararı Türk mahkemeleri tarafından tenfiz edilmediği veya tanınmadığı sürece, çift yurt dışında boşanmış olsa bile Türkiye’de yasal olarak evlidir.

Tenfizde ve tanımada yetkili Aile Mahkemesinde, bir boşanma, ayrılık veya evliliğin iptaline ilişkin yabancı mahkeme ilamının tanınması istendiğinde; dava hasımlı olarak açılacak ve davalı eşe cevap ve itiraz hakkı tanınacak, duruşma yapılacak, Mahkeme karşılıklılık anlaşmasının olup olmadığını araştıracak, yabancı mahkeme kararının kesinleşip kesinleşmediğini, kamu düzenine açıkça aykırılık bulunup bulunmadığını, kararın yetkili bir mahkemeden alınıp alınmadığını, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girip girmediğini araştıracaktır. Bu araştırmaların sonucunda da ilgili yabancı mahkeme kararı Türkiye’de de tanınmış veya tenfiz edilmiş olacaktır.

Benzer Yazılar